Ιστορία του χωριού

Αρχικά ο οικισμός ήταν τοποθετημένος στα σημερινά όρια Ελλάδας και ΠΓΔΜ, ενώ άλλαξε θέση 7 φορές. Οι γειτονικοί λαοί το αποκαλούσαν Sel(ts)co Gre(ts)co,δηλαδή ελληνικό χωριό. Η ονομασία με την οποία ήταν γνωστό ήταν το "Μπάχοβο", που προήλθε από τις φράσεις: "αχ και μπαχ που θα μείνουμε" Άλλοι ερμηνεία συνδέει την παραπλήσια ονομασία "Μπάοβο" με το γεγονός ότι στο χωρίο διέμεναν όμορφες κοπέλες.

Επί τουρκοκρατίας ήταν το μόνο χωριό στο οποίο σπάνια υπήρχε κρατικός έλεγχος από τις οθωμανικές αρχές, ενώ δε διέμενε σε αυτό κανένας Τούρκος. Το χωριό ονομάστηκε με την απελευθέρωση του 1912 "Ακρόπολη" λόγω του ακριτικού του χαρακτήρα. Άλλωστε ο Προμαχιώτης καπετάνιος του Μακεδονικού Αγώνα Τσότσιος (Ιωάννης Βέσκος) πρωτοστάτησε στην απελευθέρωση της Αριδαίας, στις 4 Νοεμβρίου 1912. Η κοινότητα Μπαχόβου αναγνωρίστηκε στις 10 Απριλίου 1919. Μετέπειτα -στις 31 Αυγούστου 1926 (ΦΕΚ346/1926)- έλαβε τη σημερινή ονομασία "Πρόμαχοι" επειδή οι κάτοικοί του υπήρξαν πραγματικά πρόμαχοι της ελευθερίας. Οι κάτοικοι των Προμάχων, γνωστοί για τη γενναιότητά τους, πήραν μέρος σ’ όλους τους απελευθερωτικούς αγώνες.

Παραθέτουμε αυτούσια την άποψη του Γεώργιου Κονδύλη (τότε οπλαρχηγού του Μακεδονικού Αγώνα και μετέπειτα Στρατηγού και Πρωθυπουργού) για τους κατοίκους των Προμάχων: "Είναι άνθρωποι ολιγομίλητοι, δουλεύουν και πολεμούν χωρίς κούραση, συμμετέχουν όλοι, άνδρες και γυναίκες. Είναι χριστιανοί ορθόδοξοι και μισούν τους Βούλγαρους. Δεν περιμένουν ανταπόδοση για τον αγώνα τους, αλλά το μόνο που τους ενδιαφέρει και ποθούν είναι να βλέπουν την Μακεδονία ελεύθερη και ελληνική."
Ο Dakin χαρακτηρίζει τους Μπαχοβίτες άξιους ανθρώπους γιατί για την προμήθεια με τροφή των αντρών των οπλαρχηγών έκαναν έξι ώρες νυχτερινή πορεία μέσα σε παχύ και επικίνδυνο χιόνι.
Επιφανείς προσωπικότητας του χωριού ήταν:
* Ευστάθιος Καλέσης (1866-1940), Μακεδονομάχος, επιτροπή άμυνας του χωριού, οδηγός, μαχητής
* Γεώργιος Πρώσιος (1881-1941), Μακεδονομάχος, μαχητής των Μανώλη Κατσιγάρη, Νίκου Δουμπίωτη, Ξενοφώντα Ζορμπά
* παπα-Μήτσος Παπανικολάου (1874-1951), Μακεδονομάχος, ομαδάρχης
* Αναστάσιος Πρώσιος (1833-1914), προύχοντας, χορηγός Μακεδονικού Αγώνα
* Ιωάννης Δημητρίου, Μακεδονομάχος, οπλαρχηγός
* Χρήστος Τσότσιος (Βέσκος), Μακεδονομάχος, οπλαρχηγός[1][2]

Πηγές:
1) D.Douglas, Ο ελληνικός αγώνας στη Μακεδονία 1897-1913, μτφφ. Ιω.Στεφανίδης, εκδ. Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 1996
2)Ιω.Κολιόπουλος (επιστ.επιμ), Αφανείς, Γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, εκδ. University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008